Lập ngân sách theo quy tắc 50/30/20 và chỗ cho giải trí Hitclub

Không ai lên đường cho một chuyến dài mà không tính trước tiền xe, tiền ăn, tiền trọ và một khoản dự phòng cho những khúc quanh bất ngờ. Tài chính cá nhân cũng là một hành trình như vậy. Và nếu bạn có dùng Hitclub như một hình thức giải trí, thì khoản dành cho nó cần có chỗ đứng rõ ràng trên tấm bản đồ chi tiêu, thay vì mượn tạm từ những chặng quan trọng khác. Quy tắc 50/30/20 là một cách chia bản đồ đủ đơn giản để dùng ngay trong tháng này.

Ảnh: Ionela Mat / Unsplash

Chặng một: ba vùng của tấm bản đồ

Quy tắc 50/30/20 chia thu nhập sau thuế, hay thu nhập thực nhận hằng tháng, thành ba vùng.

• 50 phần trăm cho nhu cầu thiết yếu. Tiền nhà, điện nước, ăn uống cơ bản, đi lại, bảo hiểm, trả nợ tối thiểu. Đây là những khoản bạn không thể bỏ nếu muốn cuộc sống vận hành.
• 30 phần trăm cho mong muốn. Những thứ làm đời sống dễ chịu hơn nhưng không bắt buộc: ăn ngoài, du lịch ngắn, mua sắm, đăng ký dịch vụ, và dĩ nhiên cả giải trí.
• 20 phần trăm cho tiết kiệm và nghĩa vụ tương lai. Quỹ khẩn cấp, tiết kiệm dài hạn, trả nợ vượt mức tối thiểu.

Điểm hay của cách chia này là nó không đòi hỏi bạn ghi chép từng đồng lẻ. Bạn chỉ cần đứng đúng chỗ ba vùng và biết mình đang đi trong vùng nào.

Chặng hai: giải trí nằm trong vùng 30, không lấn sang vùng khác

Đây là nguyên tắc quan trọng nhất của bài viết. Mọi khoản bạn dành cho Hitclub, nếu có, phải nằm gọn trong phần 30 phần trăm dành cho mong muốn, cùng chung với mọi thú vui khác. Nó không được lấy từ 50 thiết yếu, vì lấy từ đó là bạn đang rút tiền ăn ở để mua giải trí. Nó cũng không được rút từ 20 tiết kiệm, vì như thế là bạn đang bán đi tương lai để đổi lấy một buổi tối.

Hãy tự hỏi: trong 30 phần trăm của mình, giải trí qua nền tảng chiếm bao nhiêu và các thú vui khác chiếm bao nhiêu? Nhiều người nhờ câu hỏi này mà nhận ra họ đang phân bổ cho một thú vui nhiều hơn mức họ thật sự quý trọng nó. Một lát cắt nhỏ trong vùng 30 thường vừa đủ để giữ niềm vui mà không làm lệch cả bản đồ.

Chặng ba: cách tính hạn mức bằng con số thật

Giả sử thu nhập thực nhận của bạn là 12 triệu đồng mỗi tháng. Vùng 50 là 6 triệu, vùng 30 là 3,6 triệu, vùng 20 là 2,4 triệu. Đó chỉ là ví dụ minh họa để bạn dễ hình dung, con số của bạn sẽ khác.

Bước tính cụ thể như sau:

1. Xác định thu nhập thực nhận ổn định. Nếu thu nhập biến động, hãy lấy mức thấp trong vài tháng gần nhất làm cơ sở, không lấy tháng đẹp nhất.
2. Tính ba vùng. Nhân thu nhập với 0,5, 0,3 và 0,2.
3. Liệt kê các khoản mong muốn cố định trong vùng 30. Gói dịch vụ định kỳ, ăn ngoài, thể thao, quà tặng.
4. Chia phần còn lại cho giải trí và phần linh hoạt. Phần dư mới là trần chi cho giải trí, và nên chia nhỏ theo tuần để không dồn hết vào những ngày đầu tháng.
5. Ghi trần đó ra giấy hoặc ghi chú trên điện thoại. Con số đã viết ra khó bị thương lượng hơn con số chỉ nằm trong đầu.

Một mẹo hữu ích là chuyển riêng khoản trần của tháng sang một ví hay tài khoản độc lập, và chỉ dùng đúng số dư ở đó. Khi số dư chạm đáy, hành trình giải trí của tháng dừng lại, không có "mượn tạm" từ nơi khác.

Chặng bốn: theo dõi giữa đường

Bản đồ nào cũng cần được đối chiếu với địa hình thật. Mỗi tuần, hãy dành năm phút kiểm tra: tuần này tôi đã chi bao nhiêu cho giải trí, còn lại bao nhiêu trong trần, có khoản nào ngoài kế hoạch không. Bạn có thể dùng bảng tính đơn giản với ba cột gồm ngày, khoản chi, ghi chú cảm xúc. Cột cảm xúc nghe lạ nhưng rất hữu ích, vì nó cho thấy những lần chi xuất phát từ vui vẻ hay từ buồn chán, căng thẳng.

Nếu thấy mình chạm trần quá sớm trong tháng, đừng tăng trần. Hãy xem đó là tín hiệu để nghỉ ngơi phần còn lại của tháng, hoặc nhìn lại xem vùng 30 có đang quá chật không. Việc nâng trần ngay lúc đang hụt chính là lúc ngân sách mất ý nghĩa.

Chặng năm: điều chỉnh hằng tháng và những sai lầm thường gặp

Cuối mỗi tháng, hãy dừng ở một trạm tổng kết nhỏ. Đối chiếu thực tế với kế hoạch, tìm xem vùng nào chệch, rồi chỉnh cho tháng tiếp theo. Thu nhập tăng thì tăng cả ba vùng theo tỷ lệ, hoặc dồn phần tăng thêm vào vùng 20 trước. Có khoản thiết yếu mới như tiền thuê nhà tăng thì phải co lại ở vùng 30 chứ không rút từ tiết kiệm.

Những sai lầm hay gặp:

• Tính giải trí như một khoản "chờ hoàn vốn", nghĩa là coi nó là nguồn thu để bù các khoản khác. Giải trí là chi phí tiêu dùng, không phải nguồn thu nhập.
• Dùng khoản vay hoặc thẻ tín dụng để bơm vào vùng 30.
• Không có quỹ khẩn cấp nên bất kỳ biến cố nào cũng buộc phải rút từ vùng khác.
• Điều chỉnh trần giữa tháng theo cảm xúc thay vì theo bản đồ đã lập.
• Bỏ qua việc ghi chép vì cho rằng "mình nhớ được". Trí nhớ về tiền thường đẹp hơn thực tế.

Quy tắc 50/30/20 cũng chỉ là khung tham khảo. Nếu bạn đang trả nợ nhiều, hãy tăng vùng 20 và thu hẹp vùng 30, kể cả thu hẹp phần giải trí về gần bằng không trong một thời gian. Một bản đồ tốt luôn linh hoạt theo địa hình bạn đang đi qua.

Chặng cuối: giải trí có đường về

Khi giải trí đã có chỗ riêng, có trần riêng và có ngày dừng riêng, bạn dùng Hitclub nhẹ lòng hơn nhiều. Không còn cảm giác đang nợ ai, không còn nỗi sợ cuối tháng thấy số dư tụt khó hiểu. Bạn là người cầm bản đồ, và mỗi lần ra khỏi đường, bạn biết đường nào để quay lại.

Hitclub chỉ dành cho người đủ 18 tuổi trở lên. Hãy tuân thủ pháp luật nơi bạn cư trú, chỉ dùng khoản tiền không ảnh hưởng đến chi tiêu thiết yếu và tiết kiệm, đặt giới hạn thời gian cùng ngân sách cho từng phiên, và dừng lại khi thấy mình bắt đầu chi theo cảm xúc. Nếu việc giải trí gây áp lực tài chính hay tinh thần, hãy trò chuyện với người thân hoặc tìm sự hỗ trợ chuyên môn. Mỗi người chịu trách nhiệm cho quyết định của mình.

Tham khảo thông tin tại nhà cái Hit Club.